Phú Thọ chuyển hóa đối ngoại thành nguồn lực phát triển

Kỳ 1: “Bến đỗ xanh” của dòng vốn chất lượng cao

Từ những khu công nghiệp (KCN) từng thưa vắng nhà đầu tư nước ngoài, đến nay, hàng loạt nhà máy sản xuất linh kiện điện tử, cơ khí chính xác, vật liệu mới… của các tập đoàn quốc tế đang vận hành tại Phú Thọ. Sự hiện diện ấy không đơn thuần là dòng vốn, mà phản ánh sự thay đổi vị thế của tỉnh trên bản đồ kinh tế đối ngoại.

Công ty TNHH Hanyang Digitech Vina (Khu công nghiệp Phú Hà) chuyên sản xuất bộ nhớ máy chủ.

Khi lợi thế chuyển hóa thành sức hút

Trên bản đồ thu hút FDI hiện nay, tỉnh Phú Thọ đang là một cực tăng trưởng công nghiệp quan trọng bậc nhất khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Sau sáp nhập, tỉnh có không gian phát triển rộng lớn với quỹ đất công nghiệp dồi dào. Phú Thọ có vị trí cận kề Hà Nội và kết nối thuận lợi với sân bay Nội Bài, cảng Hải Phòng cùng hệ thống cao tốc, đường sắt đang được nâng cấp, tạo ra lợi thế hạ tầng vượt trội so với các tỉnh trung du khác.

Theo đồng chí Hoàng Long Biên – Trưởng Ban Quản lý các KCN tỉnh, lợi thế vị trí chiến lược và hạ tầng ngày càng hoàn thiện, kết hợp hài hòa với môi trường đầu tư ngày càng thực chất, ổn định, Phú Thọ đang là “điểm đến” hàng đầu của các nhà đầu tư nước ngoài. Nhiều dự án FDI trên địa bàn đã và đang là hình mẫu tiêu biểu cho hợp tác thực chất trong lĩnh vực kinh tế – thương mại của tỉnh Phú Thọ nói riêng, của Việt Nam nói chung với các đối tác nước ngoài.

Doanh nghiệp BYD Phú Thọ là một ví dụ. Từ chỗ chỉ với quy mô vài trăm lao động, sau hơn 5 năm đầu tư tại Phú Thọ, đến nay doanh nghiệp đã phát triển lên hơn 17.000 cán bộ, công nhân viên, giá trị sản xuất hằng năm vượt 5 tỷ USD, hiện là một trong những doanh nghiệp FDI trọng điểm của tỉnh. Ông Leo Su – Tổng Giám đốc BYD điện tử khu vực Việt Nam cho biết: Phú Thọ sở hữu nhiều lợi thế chiến lược, có nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng giao thông đồng bộ với đường bộ, đường sắt, đường thủy và kết nối thuận lợi với Trung Quốc, tạo ưu thế nổi bật về logistics. Cùng với quỹ đất công nghiệp lớn, tỉnh có nhiều điều kiện phát triển các mô hình đô thị công nghiệp thông minh.

Đây cũng là đánh giá của đại đa số nhà đầu tư khi đến với Phú Thọ, là động lực “hút” vốn FDI. Theo báo cáo của Sở Tài chính, với 747 dự án FDI đang có hiệu lực, tổng vốn đầu tư đăng ký đạt trên 15 tỷ USD, đến từ 28 quốc gia và vùng lãnh thổ, hiện Phú Thọ chỉ đứng sau các trung tâm công nghiệp hàng đầu như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Bắc Ninh và Hải Phòng.

Theo chia sẻ của đồng chí Phạm Quang Thắng – Phó Giám đốc Sở Tài chính, tỉnh đang nắm giữ những cơ hội chiến lược để nâng tầm vị thế trong thu hút FDI. Sự xuất hiện của cảng ICD Vietnam SuperPortTM tại Bình Xuyên sẽ đưa Phú Thọ thành trung tâm logistics kết nối đa phương thức đầu tiên tại Việt Nam, mở ra cơ hội lớn để thu hút các dự án điện tử, xe điện và linh kiện bán dẫn vào địa bàn có nền tảng cơ khí, điện tử. “Nếu thực hiện thành công chiến lược chuyển từ thu hút số lượng sang chất lượng thông qua các đề án FDI thế hệ mới và kết nối FDI – DDI, Phú Thọ có thể trở thành một cực FDI công nghệ cao, công nghiệp xanh của vùng Tây Bắc và vành đai phía Tây Thủ đô vào năm 2030”, đồng chí Phạm Quang Thắng khẳng định.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh có hơn 3.000 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 13,4% so với cùng kỳ; tổng số vốn hơn 35 nghìn tỷ đồng, tăng 40% so với cùng kỳ. Có 730 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 6% so với cùng kỳ năm 2025. Thu hút vốn FDI đạt hơn 1,9 tỷ USD, cao gấp khoảng 2,6 lần so với cùng kỳ và vượt 18,9% kế hoạch năm 2026; thu hút vốn DDI đạt 35,8 nghìn tỷ đồng, bằng 41% so với kế hoạch năm 2026.

Động lực tăng trưởng từ dòng vốn ngoại

Những năm gần đây, FDI không còn là “nguồn vốn bổ sung” mà đã khẳng định vị thế là một trụ cột, đóng góp toàn diện, sâu sắc vào sự phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh. Từ sự bứt phá của các dự án FDI quy mô lớn trong lĩnh vực điện tử, cơ khí chính xác và linh kiện xe máy/ô tô, cơ cấu kinh tế của tỉnh chuyển dịch mạnh mẽ từ các ngành truyền thống sang công nghiệp chế biến chế tạo, nâng cao năng suất lao động và giá trị gia tăng cho toàn ngành công nghiệp.

Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Phạm Quang Thắng, FDI là đầu tàu then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, khi đóng góp trên 45% mức tăng trưởng GRDP hàng năm và chiếm khoảng 55-60% tổng giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh. Đồng thời đóng góp khoảng 25-30% tổng thu ngân sách nội địa của tỉnh, tập trung tại các KCN trọng điểm Thụy Vân, Phú Hà, Bình Xuyên, Khai Quang… tạo nguồn lực quan trọng cho đầu tư phát triển hạ tầng và an sinh xã hội. “Trong lĩnh vực xuất khẩu, FDI giữ vai trò áp đảo khi chiếm tỷ lệ 70-75% tổng kim ngạch, riêng nhóm hàng điện tử, linh kiện và máy móc thiết bị do FDI dẫn dắt chiếm hơn 60% tổng giá trị xuất khẩu, đưa Phú Thọ trở thành một trong những trung tâm xuất khẩu công nghiệp chế tạo lớn nhất miền Bắc”, đồng chí Phạm Quang Thắng cho biết.

Khu vực FDI tạo việc làm ổn định cho khoảng 250.000 lao động, chiếm hơn 50% tổng số lao động trong các doanh nghiệp trên địa bàn, trong đó, các dự án chiến lược quy mô trên 500 triệu USD tạo nhu cầu lớn về lao động kỹ thuật với khoảng 45.000-50.000 người. Qua đó, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển dịch lao động từ khu vực nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua các chương trình đào tạo nghề và liên kết giữa doanh nghiệp với cơ sở đào tạo trên địa bàn tỉnh. “Những đóng góp đa chiều này khẳng định FDI không chỉ là kênh dẫn vốn quan trọng mà còn là động lực cốt lõi cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Phú Thọ”, đồng chí Phạm Quang Thắng nhấn mạnh.

Vị thế mới trên bản đồ kinh tế đối ngoại

Giai đoạn 2026-2030, Phú Thọ thực hiện một bước chuyển chiến lược, từ thu hút FDI theo số lượng sang lựa chọn chất lượng, với mục tiêu đưa tỉnh trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp xanh, dịch vụ công nghệ của vùng Tây Bắc và vành đai phía Tây Thủ đô. Mục tiêu của tỉnh là thu hút 7-8 tỷ USD vốn FDI mới, trong đó 60-70% thuộc nhóm FDI thế hệ mới gắn với công nghệ cao, R&D và phát triển bền vững.

Phát biểu tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 diễn ra đầu tháng 8/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông nhấn mạnh: Thế giới đang biến động nhanh, cạnh tranh giữa các quốc gia ngày càng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, khả năng kết nối với các dòng vốn, công nghệ, tri thức và thị trường toàn cầu. Từ thực tiễn của Phú Thọ, chúng tôi nhận thức rằng, giá trị của đối ngoại không nằm ở số lượng các mối quan hệ được thiết lập, mà ở khả năng chuyển hóa các mối quan hệ đó thành cơ hội, nguồn lực phát triển mới cho đất nước và địa phương.

Định hướng đó đã và đang được tỉnh Phú Thọ cụ thể hóa bằng sự hợp tác với các tập đoàn lớn trên toàn cầu. Cùng với đó là nhiều thỏa thuận hợp tác với các đối tác quốc tế đã tạo dựng mạng lưới quan hệ đối tác rộng mở, tạo xung lực cho tỉnh thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, từ các tập đoàn công nghệ, logistics đến các đối tác phát triển hạ tầng quy mô lớn.

Điển hình là thỏa thuận hợp tác với Tập đoàn Amata (Thái Lan) được ký kết vào tháng 5/2025 dưới sự chứng kiến của Thủ tướng Chính phủ hai nước và nhanh chóng được hiện thực hóa chỉ sau 7 tháng bằng dự án Amata City Phú Thọ tại KCN Đoan Hùng. Đó là dự án Vietnam SuperPortTM tại Bình Xuyên, hợp tác giữa Tập đoàn T&T (Việt Nam) và Tập đoàn YCH (Singapore) với tổng vốn 300 triệu USD, đưa Phú Thọ trở thành chủ nhân của cảng logistics thông minh, tích hợp kho hàng không kéo dài và công nghệ AI, robot tự hành đầu tiên tại Việt Nam, giúp tỉnh vươn lên thành trung tâm trung chuyển hàng hóa của khu vực.

Những thoả thuận hợp tác với các đối tác quốc tế, tập đoàn đa quốc gia và cộng đồng doanh nghiệp nước ngoài đã tạo bước ngoặt quan trọng cho kinh tế đối ngoại của Phú Thọ. Cùng với đó, việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đã mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường toàn cầu cho doanh nghiệp địa phương, nâng cao sức hấp dẫn của tỉnh đối với các dòng vốn FDI, tạo nền tảng để Phú Thọ tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu, từng bước khẳng định vị thế là điểm đến đầu tư hấp dẫn.