Tết trong tâm thức người Việt luôn là một sự kiện đặc biệt trong năm, nơi để trở về với những giá trị truyền thống, của tình cảm gia đình, của gắn kết và yêu thương. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của đời sống xã hội, xu hướng đón Tết của người trẻ đang cho thấy sự thay đổi rõ rệt. Không còn tất bật mua sắm, bày biện cầu kỳ hay tự đặt mình vào áp lực hình thức, nhiều gia đình trẻ lựa chọn một cái Tết đơn giản hơn nhưng vẫn trọn ý nghĩa.
Nhiều gia đình trẻ chủ động tiết chế chi tiêu, giảm bớt nghi thức rườm rà để dành thời gian nghỉ ngơi, gắn kết và tái tạo năng lượng sau một năm làm việc căng thẳng.
“Giảm bớt” để Tết trở về đúng nghĩa
Những năm trước, cứ mỗi độ xuân về, chị Lê Thị Nga, 34 tuổi, ở phường Cầu Giấy lại rơi vào guồng quay quen thuộc, đó là tất bật chọn quà cho họ hàng, lo quần áo diện Tết, sắp xếp hành lý cồng kềnh mỗi lần về quê. Niềm vui đoàn viên đôi khi bị che lấp bởi nỗi lo phải chu toàn mọi thứ.
“Tết năm nay, tôi quyết định khác đi. Chiếc vali về quê chỉ gói gọn vài bộ đồ mặc ở nhà và một ít đặc sản thành phố. Tôi chỉ muốn về để ăn bữa cơm cùng ba mẹ, ngủ một giấc thật sâu và nói chuyện với gia đình nhiều hơn”, chị Nga chia sẻ.
Sự lựa chọn của chị Nga không phải là cá biệt mà phản ánh xu hướng chung của nhiều gia đình trẻ trong dịp Tết Bính Ngọ 2026. Họ vẫn cúng gia tiên, vẫn tụ họp đầu năm, nhưng mâm cơm được giản lược, thực phẩm mua vừa đủ, tránh lãng phí. Tết không còn là cuộc chạy đua bày biện mà là khoảng lặng để nghỉ ngơi và hồi phục sau một năm làm việc căng thẳng.
Chị Đặng Phương Anh, 30 tuổi, ở phường Bồ Đề cho biết gia đình chị duy trì những nghi thức truyền thống quan trọng nhưng phần còn lại được đơn giản hóa. Mâm cơm không cần quá nhiều món, chỉ cần đủ ấm cúng. Điều quan trọng là mọi người ngồi lại với nhau.
“Sự giản lược ấy giúp gia đình tôi tiết kiệm chi tiêu và giảm sự bận rộn để chuẩn bị. Khi những món ăn được chuẩn bị vừa đủ, khi không còn áp lực phải “đầy mâm, kín cỗ”, người phụ nữ trong gia đình cũng bớt đi gánh nặng vô hình đè lên vai mỗi dịp Tết”, chị Phương Anh nói.
Từ câu chuyện giản lược mâm cỗ, câu chuyện chi tiêu ngày Tết cũng được nhiều người trẻ nhìn lại. Từng là người “nghiện” mua sắm mỗi dịp Tết, chị Nguyễn Thùy Linh, 38 tuổi ở xã Thanh Trì thẳng thắn thừa nhận, có những bộ quần áo chị mua nhưng chỉ mặc đúng vài ngày đầu năm rồi bị bỏ quên trong tủ. “Giờ tôi chỉ chọn mua những món đồ thực sự cần thiết. Với tôi, Tết không còn là dịp để chứng minh điều gì qua vẻ ngoài, mà là cơ hội để sống chậm lại và tiêu dùng có trách nhiệm hơn”, chị Linh cho biết.
Nếu như ở những gia đình trẻ, sự tối giản thể hiện qua việc giảm bớt chi tiêu và hình thức thì với nhiều người, đó còn là sự thay đổi trong cách phân chia trách nhiệm và tận hưởng thời gian bên nhau.
Chị Nguyễn Thị Thương, 37 tuổi, ở phường Từ Liêm cho rằng, việc dọn dẹp và chuẩn bị Tết giờ là công việc chung của cả nhà, không còn là gánh nặng riêng của phụ nữ. Những ngày Tết, chị Thương cũng hạn chế tối đa việc sử dụng mạng xã hội và điện thoại, dành trọn thời gian cho bố mẹ, anh chị em. Khoảnh khắc cả nhà cùng tấp nập chuẩn bị lá dong, gạo nếp mang lại cảm giác chỉ khi trở về mới có.
Từ những câu chuyện cụ thể ấy, bà Đặng Thị Mẫn, nguyên giáo viên Trường THCS Ngọc Lâm, phường Bồ Đề cho rằng, sự thay đổi này phản ánh nhịp sống của thế hệ trẻ hôm nay. Khác với thế hệ trước – nơi Tết gắn liền với việc tích trữ và “ăn bù” cho cả năm khó khăn, người trẻ hiện nay sống trong guồng quay lao động liên tục, môi trường cạnh tranh cao, ít khoảng nghỉ. Vì vậy, Tết trở thành thời điểm để phục hồi sức lao động, tái tạo năng lượng, thay vì cứ phải “mâm cao, cỗ đầy”.
Ở góc độ chuyên môn, chuyên gia tâm lý giáo dục và tư vấn kỹ năng sống Nguyễn Lệ Thủy nhận định, Tết tối giản chịu ảnh hưởng rõ rệt của lối sống hiện đại. Tuy nhiên, bà cũng lưu ý rằng, nếu tối giản đồng nghĩa với việc sống thu mình trên thế giới ảo, ngại giao tiếp đời thường, ngại thực hiện các nghi lễ truyền thống, thì điều đó có thể tác động tiêu cực đến đời sống xã hội. Theo bà, sự thay đổi luôn song hành cùng trách nhiệm giữ gìn những giá trị truyền thống cốt lõi.
Giản lược hình thức, giữ gìn hồn cốt Tết Việt
Lo ngại về việc Tết tối giản có thể làm mai một không khí truyền thống không phải không có cơ sở. Nhưng thực tế từ nhiều gia đình cho thấy, người trẻ không “bỏ Tết”, mà đang định nghĩa lại cách đón Tết. Họ lược bớt những gì khiến mình mệt mỏi, song vẫn duy trì những nghi thức quan trọng như dọn dẹp nhà cửa, thắp hương tổ tiên, sum họp gia đình, trao nhau lời chúc đầu năm.
Trong căn bếp ấm lửa, nồi bánh chưng vẫn là biểu tượng không thể thiếu ở nhiều mái nhà, dù số lượng có thể không còn nhiều như trước. Việc gói bánh, chuẩn bị mâm cỗ, thắp hương gia tiên không chỉ là nghi thức, mà là sợi dây nối quá khứ với hiện tại. Trẻ nhỏ được chứng kiến, được tham gia, được nghe kể về ý nghĩa của từng phong tục…
Theo chuyên gia tâm lý Nguyễn Lệ Thủy, ngay từ nhỏ, ông bà, bố mẹ cần giúp con cháu hiểu ý nghĩa của những ngày Tết cổ truyền. Nhà trường cũng cần tổ chức nhiều hoạt động gắn kết giữa Tết cổ truyền và giới trẻ để các em bên cạnh việc biết về phong tục sẽ cảm nhận được giá trị của nó. Người trẻ là thế hệ kế thừa, kết nối những nét đẹp phong tục tập quán của dân tộc. Vì thế, việc giữ gìn và phát huy truyền thống không chỉ là sở thích, mà còn là trách nhiệm.
Bà Đặng Thị Mẫn cho rằng, trong cuộc sống hiện đại, Tết cổ truyền càng trở nên quý giá. Khi nhịp sống ngày càng nhanh, áp lực ngày càng lớn, thì một khoảng dừng để gia đình quây quần, để con cháu hướng về tổ tiên lại càng đáng trân trọng. Tối giản không có nghĩa là buông bỏ, mà là biết chọn lọc để những giá trị tinh túy nhất được giữ lại.
Tết Bính Ngọ 2026, giữa những lời chúc an khang và tiếng cười sum họp, xu hướng Tết tối giản hiện lên không phải như sự đoạn tuyệt với truyền thống mà như một bước điều chỉnh cần thiết. Khi người trẻ biết giảm bớt áp lực vật chất để mở rộng không gian cho yêu thương, khi họ chọn tiết kiệm chi tiêu để đổi lấy những giờ phút trò chuyện thật sự thì Tết dù giản lược vẫn đậm đà hồn cốt Việt. Có lẽ, trong sự đơn giản ấy, Tết lại trở nên sâu sắc và bền lâu hơn.