Phát triển vùng quýt đặc sản gắn với thương mại điện tử và du lịch

Những ngày này, người dân xã Vân Sơn, tỉnh Phú Thọ đang bước vào chính vụ thu hoạch quýt. Trên những triền đồi, các vườn quýt trĩu quả, chuyển màu vàng óng, tỏa hương thơm đặc trưng.

Từ một loại cây trồng bản địa, quýt Vân Sơn đang từng bước trở thành cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập ổn định, giúp nhiều hộ dân vùng cao vươn lên thoát nghèo, từng bước làm giàu.

Người trồng thu hoạch quýt Vân Sơn.
Người trồng thu hoạch quýt Vân Sơn.

Vân Sơn là địa bàn vùng cao có điều kiện kinh tế – xã hội còn nhiều khó khăn, với khoảng 98% dân số là đồng bào dân tộc Mường. Tổng diện tích vườn cam, quýt trên địa bàn xã đạt khoảng 300 ha, gồm các giống quýt bản địa như: Quýt bánh xe, quýt hôi, quýt Ôn Châu và cam canh. Quýt Vân Sơn nổi bật với đặc điểm vỏ mỏng, múi dày, ít hạt, mọng nước, vị ngọt thanh và hương thơm đặc trưng. Cây thích nghi với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương, có chu kỳ khai thác dài và cho hiệu quả kinh tế khá cao. Theo thống kê của địa phương, năng suất quýt bình quân đạt khoảng 30 tấn/ha, tổng sản lượng các loại quả có múi ước đạt 3.000 – 3.500 tấn/năm. Giá bán phổ biến từ 30.000 – 60.000 đồng/kg, tùy loại và thời điểm thu hoạch. Nguồn thu từ cây có múi đã giúp nhiều gia đình có điều kiện đầu tư sản xuất, cải thiện đời sống.

Anh Bùi Văn Tuấn, thôn Chiến, xã Vân Sơn cho biết, gia đình bắt đầu trồng cây cam, quýt từ năm 2013. Từ 500 cây ban đầu, đến nay gia đình đã mở rộng diện tích với hơn 1.200 cây cam, quýt. Theo anh Tuấn, trước đây, người dân trong vùng chủ yếu trồng ngô, sắn, rong… nên thu nhập thấp, đời sống còn nhiều khó khăn. Từ khi chuyển đổi sang trồng cây có múi, kinh tế gia đình từng bước được cải thiện, nguồn thu nhập ổn định hơn, có điều kiện đầu tư mở rộng sản xuất.

Đầu ra của quýt Nam Sơn hiện đã mở rộng đến một số tỉnh, thành phố. Anh Nguyễn Hoàng Nam, thương lái đến từ tỉnh Bắc Ninh cho biết, quýt Vân Sơn có hương vị đặc trưng, được khách hàng ưa chuộng. Hằng năm, vào mùa thu hoạch, thương lái đưa phương tiện đến tận vườn thu mua, vận chuyển về các chợ đầu mối, cửa hàng tại Bắc Ninh và một số tỉnh lân cận. Nhiều đơn hàng được đặt trước với số lượng từ vài tấn đến vài chục tấn.

Chị Nguyễn Thị Bình, du khách tại phường Việt Trì (Phú Thọ) trải nghiệm tại vườn quýt Vân Sơn chia sẻ, đến đây chúng tôi được trực tiếp tham quan những vườn quýt trĩu quả, tận mắt chứng kiến quy trình thu hoạch và thưởng thức hương vị quýt đặc sản ngay tại vườn. Quýt Vân Sơn có vị ngọt thanh, mọng nước, hương thơm đặc trưng, tạo ấn tượng với du khách. Không chỉ được hòa mình vào không gian thiên nhiên trong lành, mà du khách còn hiểu hơn về cuộc sống, hoạt động sản xuất của người dân địa phương. Chị Bình mong muốn mô hình du lịch trải nghiệm vườn quýt tiếp tục được phát triển để thu hút thêm du khách, góp phần quảng bá đặc sản và tạo thêm thu nhập cho bà con.

Quýt Vân Sơn trĩu quả, được mùa đạt chất lượng cao.
Quýt Vân Sơn trĩu quả, được mùa đạt chất lượng cao.

Phó Chủ tịch UBND xã Vân Sơn, Nguyễn Cảnh Chi cho biết, thời gian tới, địa phương tiếp tục khuyến khích người dân phát triển diện tích cây có múi phù hợp với quy hoạch, chú trọng ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất. Xã định hướng thành lập các hợp tác xã, tổ hợp tác nhằm liên kết các hộ trồng quýt, hình thành vùng sản xuất tập trung, tăng cường quảng bá và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Địa phương cũng chú trọng phát triển thương hiệu quýt Vân Sơn, gắn sản phẩm với hệ thống tem nhãn, truy xuất nguồn gốc và bao bì nhận diện. Hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối với doanh nghiệp, hệ thống phân phối và các kênh bán hàng trực tuyến sẽ được đẩy mạnh nhằm mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm.

Một trong những cách làm mới được Vân Sơn triển khai là đưa nông sản lên các nền tảng mạng xã hội thông qua hoạt động livestream bán hàng. Ông Nguyễn Duy Tư, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vân Sơn đã trực tiếp giới thiệu quýt và cam canh của địa phương trên fanpage “Bí thư xứ Mường”, tạo thêm kênh kết nối giữa người sản xuất với người tiêu dùng. Phiên livestream đầu tiên tổ chức ngày 7/11 thu hút khoảng 30 người tham gia hỗ trợ; trong đó, có đoàn viên thanh niên và hội viên phụ nữ. Các sản phẩm được giới thiệu gồm quýt bánh xe giá 125.000 đồng/5 kg, quýt ngọt 300.000 đồng/5 kg và cam canh khoảng 60.000 đồng/kg. Theo ông Tư, khách hàng đã đặt mua khoảng 10 tấn quýt ngay trong phiên bán hàng. Địa phương dự kiến tổ chức phiên livestream tiếp theo vào ngày 23/11.

Khách du lịch trải nghiệm mua quýt Vân Sơn tại vườn.
Khách du lịch trải nghiệm mua quýt Vân Sơn tại vườn.

Ông Nguyễn Duy Tư cho biết, ý tưởng tổ chức livestream xuất phát từ mong muốn tìm thêm đầu ra cho nông sản bản địa, hạn chế tình trạng người dân phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Việc trực tiếp giới thiệu sản phẩm tại vườn giúp người tiêu dùng quan sát vùng trồng, tìm hiểu chất lượng nông sản, qua đó tạo dựng niềm tin đối với sản phẩm. Để thay đổi phương thức tiêu thụ, trước hết cần đổi mới tư duy sản xuất, kinh doanh; người đứng đầu phải chủ động thử nghiệm, trực tiếp đồng hành và hướng dẫn người dân tiếp cận phương thức bán hàng mới. Người trồng quýt cần chuyển từ tư duy sản xuất những gì mình có sang cung cấp những sản phẩm thị trường cần, quan tâm đến chất lượng, mẫu mã và uy tín với khách hàng.

Thời gian tới, xã Vân Sơn tiếp tục phát huy vai trò của các Tổ công nghệ số cộng đồng, đoàn viên thanh niên trong hướng dẫn người dân quay video, chụp ảnh sản phẩm, livestream, chốt đơn và đóng gói hàng hóa đáp ứng yêu cầu vận chuyển xa. Qua đó, từng bước hình thành kỹ năng kinh doanh trực tuyến, giúp người dân chủ động hơn trong quảng bá và tiêu thụ nông sản.

Bên cạnh nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường, Vân Sơn xác định phát triển cây có múi phải gắn với bảo tồn giống quýt bản địa, khai thác hợp lý lợi thế cảnh quan và văn hóa địa phương. Trong đó, kết hợp tham quan, trải nghiệm tại các vườn quýt vào mùa thu hoạch được xem là hướng đi có tiềm năng, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, tạo thêm việc làm và nguồn thu cho người dân.

Bài và ảnh: Thanh Hải/TTXVN