Sự việc đặt ra câu hỏi: Khi tài sản của cư dân bị hư hỏng do ngập nước tại tầng hầm chung cư, người dân có quyền yêu cầu bồi thường hay không?
Sau trận mưa lớn ngày 19/9, tầng hầm một số chung cư tỉnh Nghệ An, bị ngập sâu. Ảnh: Người dân cung cấp
Luật sư Nguyễn Văn Nam – Đoàn luật sư TP Hà Nội cho biết, theo Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015, người có hành vi xâm phạm tài sản của người khác và gây thiệt hại phải bồi thường, trừ các trường hợp được pháp luật quy định. Trường hợp thiệt hại phát sinh do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trách nhiệm bồi thường có thể được loại trừ theo điều kiện luật định.
Điều 589 Bộ luật này quy định thiệt hại do tài sản bị xâm phạm bao gồm tài sản bị mất, bị hủy hoại hoặc hư hỏng; lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất hoặc giảm sút; chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục thiệt hại cùng những thiệt hại khác do luật quy định.
Như vậy, việc xe bị ngập nước chưa đủ để xác định ngay chủ thể có trách nhiệm bồi thường. Cần làm rõ nguyên nhân gây ngập, nghĩa vụ của các bên liên quan và mối quan hệ giữa nguyên nhân đó với thiệt hại thực tế của cư dân.
Trong các vụ việc tương tự, một trong những chủ thể được cư dân đặt câu hỏi về trách nhiệm là ban quản trị, ban quản lý hoặc doanh nghiệp quản lý vận hành chung cư.
Cần phân biệt chức năng của từng chủ thể. Ban quản trị là tổ chức đại diện cho các chủ sở hữu, người sử dụng nhà chung cư trong việc thực hiện các quyền, trách nhiệm theo quy định. Doanh nghiệp quản lý vận hành thực hiện các công việc quản lý, vận hành hệ thống kỹ thuật, trang thiết bị và các nhiệm vụ khác theo hợp đồng, quy định pháp luật có liên quan.
Nếu quá trình xác minh cho thấy hệ thống thoát nước, chống ngập, cửa chắn hoặc thiết bị bảo vệ tầng hầm không được bảo dưỡng, vận hành đúng yêu cầu; đơn vị có trách nhiệm biết nguy cơ nhưng không triển khai biện pháp cần thiết; hoặc có hành vi vi phạm nghĩa vụ dẫn đến thiệt hại cho tài sản của cư dân, trách nhiệm bồi thường có thể được đặt ra.
Ngược lại, nếu nước tràn vào do lượng mưa, ngập úng bất thường vượt khả năng ứng phó, trong khi các chủ thể liên quan đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định và hợp đồng, việc yêu cầu bồi thường cần được đánh giá trên cơ sở các tình tiết cụ thể.
Do đó, không thể mặc nhiên đồng nhất việc phương tiện được đưa vào tầng hầm với việc ban quản lý hoặc đơn vị vận hành phải chịu trách nhiệm đối với mọi thiệt hại phát sinh.
Để yêu cầu bồi thường, chủ phương tiện cần chủ động lưu giữ các tài liệu chứng minh thiệt hại và diễn biến sự việc.
Trước hết, cư dân nên ghi nhận bằng hình ảnh, video tình trạng ngập nước tại tầng hầm, vị trí để xe, mức nước và tình trạng phương tiện trước khi di chuyển. Nếu có camera tại khu vực cửa hầm, đường dẫn hoặc nơi để xe, cần đề nghị đơn vị quản lý bảo lưu dữ liệu liên quan.
Các giấy tờ như đăng ký xe, hóa đơn mua bán, tài liệu chứng minh giá trị phương tiện, báo giá sửa chữa, hóa đơn thanh toán và kết quả kiểm tra kỹ thuật cũng cần được lưu giữ. Đối với xe điện, việc kiểm tra pin, bộ điều khiển, động cơ và hệ thống điện bởi cơ sở chuyên môn có thể giúp xác định mức độ hư hỏng.
Cư dân cũng nên lưu lại thông báo của ban quản trị, ban quản lý, biên bản ghi nhận sự cố và các nội dung trao đổi về phương án xử lý thiệt hại. Những tài liệu này có thể giúp làm rõ trách nhiệm của các bên và cơ sở xác định mức bồi thường.
Trong trường hợp phát sinh tranh chấp, các bên có thể thương lượng, hòa giải hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định. Việc yêu cầu bồi thường cần dựa trên chứng cứ cụ thể, không chỉ dựa vào suy đoán về nguyên nhân ngập nước.