Nước ta có nền y học cổ truyền lâu đời, hệ thống khám, chữa bệnh tương đối hoàn chỉnh, tuy nhiên kết quả chi trả từ Quỹ Bảo hiểm y tế cho lĩnh vực này còn khá khiêm tốn. Cùng với việc tiếp tục nghiên cứu, phát triển y học cổ truyền, các cơ quan liên quan cần tháo gỡ rào cản về cơ chế để người dân được tiếp cận, thụ hưởng dịch vụ nhiều hơn nữa từ lĩnh vực này.
Cần cơ chế chi trả phù hợp giá trị thực của thuốc y học cổ truyền
Những năm gần đây, hệ thống khám, chữa bệnh y học cổ truyền nước ta tiếp tục được củng cố. Hiện, cả nước có 5 bệnh viện y học cổ truyền trực thuộc Bộ Y tế và các bộ, ngành; 61 bệnh viện y học cổ truyền thuộc các tỉnh, thành phố cùng 10 bệnh viện tư nhân chuyên ngành. Năm 2025, cả nước ghi nhận khoảng 7 triệu lượt khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền, chiếm khoảng 3,3% tổng số lượt khám, chữa bệnh. Tỷ lệ khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền tại tuyến tỉnh đạt 11,1%, tuyến xã đạt 24,4%. Điều này cho thấy, y học cổ truyền vẫn có vị trí quan trọng tại cộng đồng và tuyến y tế cơ sở, nhất là đối với người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính.
Tuy nhiên, nếu nhìn vào cơ cấu chi trả từ Quỹ Bảo hiểm y tế lại cho thấy một thực tế khác. Vụ trưởng Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) Trần Thị Trang cho biết, thuốc tân dược hiện vẫn là cấu phần chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi Bảo hiểm y tế với hơn 31% tổng chi phí khám, chữa bệnh.
Trong khi đó, tỷ trọng dành cho thuốc y học cổ truyền mới chỉ đạt khoảng 5,42% tương đương hơn 3.100 tỷ đồng.
Danh mục thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi thanh toán của Bảo hiểm y tế mới gồm 229 thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và 349 vị thuốc cổ truyền. Con số này gần như không thay đổi trong nhiều năm qua, thấp hơn nhiều so với mục tiêu được đặt ra tại Quyết định số 1893/QĐ -TTg ngày 25/12/2019 của Thủ tướng Chính phủ về phát triển y dược cổ truyền, kết hợp y dược cổ truyền với y học hiện đại đến năm 2030. Theo Quyết định này, tỷ lệ chi trả thuốc cổ truyền từ Quỹ Bảo hiểm y tế phải đạt tối thiểu 20% tổng chi phí thuốc (năm 2025) và 30% (năm 2030). Khoảng cách giữa mục tiêu và thực tế vẫn còn khá lớn đã phản ánh nghịch lý: Trong khi nguồn dược liệu trong nước rất phong phú, nhu cầu điều trị bằng y học cổ truyền ngày càng tăng, nhưng cơ chế tài chính để thúc đẩy lĩnh vực này phát triển lại chưa theo kịp.